Krzyż
Po koszmarach I wojny światowej (1914-1918) wszystkim uczestniczącym w niej narodom zależało na godnym upamiętnieniu ofiar. Byli to głównie żołnierze, stworzono więc różnorakie w swojej formie pomniki poległych.
W Schiltach na miejsce powstania pomnika wybrano skałę Schrofenfelsen, na której wzniesiono 8-metrowy, dobrze widoczny krzyż, chrześcijański symbol żałoby i nadziei. Został on zaprojektowany przez lokalnego artystę Eduarda Trautweina (1893-1978), który sam również był żołnierzem.
Pomnik został odsłonięty w roku 1925 a metalowa tablica umieszczona na cokole upamiętniała 111 synów miasta Schiltach oraz 39 synów gminy Lehengericht. Krzyż żelazny i napis zadedykowany był poległym bohaterom wojennym z lat 1914-1918.
W Narodowy Dzień Żałoby (wprowadzony w 1925 roku) pod Krzyżem Bohaterów, jak wkrótce go nazwano, odbywały się wielkie uroczystości. Aby nadać odpowiednie znaczenie ofiarom wojny, poległych czczono za to, że zginęli gwałtowną śmiercią za ojczyznę.
Od 1934 roku oficjalnie obchodzono Dzień Pamięci Bohaterów, uczestniczyły w nim formacje narodowosocjalistyczne, a mówcy czcili ofiarną śmierć żołnierzy jako świetlany przykład dla przyszłych pokoleń.
W latach 1939-1945 nastała II wojna światowa i mężczyźni ponownie zostali wysłani na front. Na pomniku zainstalowano kolejną tablicę, na której wymieniono 101 poległych i 58 zaginionych z miasta Schiltach oraz 49 poległych i 29 zaginionych z gminy Lehengericht. Zrezygnowano jednak z napisu „ bohaterowie”.
W 1952 roku Narodowy Dzień Żałoby powrócił jako nabożeństwo uświetnione przemówieniem burmistrza miasta, akompaniamentem muzycznym i ceremonią złożenia wieńców pod pomnikiem. Od roku 1987 dzień ten poświęcony jest wszystkim ofiarom przemocy i wojny, a także poległym dzieciom, kobietom i mężczyznom wszystkich narodów.
Polski kamień
Na granitowym obelisku znajdują się inskrypcje w języku polskim, francuskim i niemieckim, które upamiętniają tragiczne wydarzenie z dnia 14 stycznia 1942 roku - powieszenie polskiego sierżanta Bernarda Podzińskiego (Perzynski) na drzewie na pobliskim Zellersgrund.
Ten 27-letni żołnierz dostał się do niewoli podczas niemieckiej inwazji na Polskę w 1939 roku i następnie został wysłany na roboty przymusowe do Schiltach. Tu zakochał się w Niemce, Amalie Fischer z Offenburga, która była od tej pory prześladowana przez ustrój, narodowy socjalizm, z powodów ideologicznych (rasistowskich). Bernard i Amalie zostali aresztowani i ukarani przez Reichfuerera SS Himmlera za pośrednictwem tutejszych władz. Mężczyzna został skazany na śmierć przez Tajną Policję Państwową, a kobietę wywieziono do obozu koncentracyjnego Ravensbrueck, gdzie wkrótce zmarła.
W 1946 roku towarzysze Bernarda z Komitetu Polskiego zadbali o wzniesienie kamienia upamiętniającego jego śmierć jako ofiary nazistowskiego terroru. Tak zwany Kamień Polski nie został jednak umieszczony w miejscu jego śmierci, dla większego rozgłosu znajdował się on przy drodze federalnej. Podczas poszerzania drogi w 1990 roku został przeniesiony do Gruendlebuehl .
Pomnik
Miasto Schiltach postanowiło poświęcić więcej uwagi lokalnym ofiarom przeszłości i dlatego przekształcono Dzień Pamięci ( jako hołd dla poległych żołnierzy) w święto wszystkich ofiar wojny, tyranii i terroryzmu. Zaprzestano kultu i gloryfikacji wojny na rzecz żałoby po wszystkich zmarłych w tamtych okrutnych czasach. Polegli żołnierze nie mają grobów w Schiltach, to Krzyż z 1925 roku stanowi godne miejsce ich pamięci.
W 2025 roku wydrukowano ulotki z cytatami z nekrologów, ukazują one cierpienie, jakie wojna i śmierć przyniosła rodzinom poległych.
Obecny Dzień Pamięci upamiętnia również osoby prześladowane z powodu odmiennej rasy. Dlatego przypomniano los Bernarda, a komitet miasta postanowił i zatwierdził włączenie Polensteina do pomnika w Schiltach.
Krzyż i Pomnik upamiętniają wszystkie ofiary wojny i przemocy, ale również systemy polityczne, które bez wahania poświęcały ludzi dla własnych celów. 400 mężczyzn z Schiltach i Lehengericht straciło życie w dwóch wojnach, jest to zatem miejsce pamięci i nauki, z którego płyną sygnały pokoju i zrozumienia nie tylko w Dniu Pamięci, ale każdego dnia.
Towarzystwo Historyczne Schiltach-Schenkenzell e.V. / Dr. Hans Harter (2025)